การหาดาบคู่กายนั้น คนลานนามีคำร่ำลือหรือโศลกดาบสำหรับการเลือกซื้ออยู่หลายสำนวนเลือกดาบจนได้ดังใจแล้ว ต้องมีความยาวถูกโฉลกด้วย ความยาวดาบเขาวัดกันโดยใช้หัวแม่มือกับนิ้วชี้จับที่โคนดาบให้ปลายดาบชี้ขึ้น แล้วจับสลับซ้ายขวานับขึ้นไปจนถึงปลายดาบ หนึ่งช่วงหัวแม่มือที่จับดาบก็ถ่องโศลกหนึ่งคำ ถ้าลำดับจนหมดคำโศลกแล้วให้เริ่มนับใหม่ เมื่อนับจนถึงปลายดาบสิ้นสุดตรงกับคำร่ำข้อใด ก็ให้ทำนายไปตามนั้น ความหมายของถ้อยคำดังกล่าวจะมีทั้งดีและไม่ดี กล่าวคือมีความเป็นมงคลมากน้อยแล้วแต่กรณี ถ้าสิ้นสุดที่คำไม่เป็นมงคลก็ถือว่าดาบเล่มนั้นไม่ต้องโฉลกกับตัว ต้องหาดาบเล่มใหม่ต่อไป แต่เนื่องจากโศลกมีหลายสำนวน บางคนจึงเลือกใช้สำนวนที่ต้องโฉลกกับดาบตน ซึ่งง่ายกว่าการเลือกซื้อดาบ คำร่ำโศลกดาบบทหนึ่ง เป็นดังนี้
1. ดาบแก๊ะแงะ* ไม่ดี ไม่เป็นมงคล
2. ดาบแก้แง่* ไม่ดี ไม่เป็นมงคล
3. มัดแขนแปล้คืนหลัง ไม่ดี ไม่เป็นมงคล
4. เพิ่นชังทึงบ้าน ไม่ดี มีคนชังทั่วไป
5. ขี้คร้านบ่มีของ ไม่ดี ไม่เป็นมงคล
6. ตกชองหัวหวาก ไม่ดี (ชอง อ่าน จอง - เตียง,เรือน หวาก - แตกเป็นแผล)
7. เข้าป่าหมากตายซง ไม่ดี (ซง - อยู่ไกลผู้คน,แอบ,ซ่อนเร้น,แฝงตัว)
8. สะพายถงแอ่วค้า ดี ค้าขายดี (ถง - ถุง)
9. ขี่ม้าแก้วแล่นเทียวเมือง ดี จะได้เป็นใหญ่เป็นโต มีผู้นับถือ
10.คำเหลืองเต็มไถ้ ดี ร่ำรวย
11.ไถ่เมียแก้วมานอน ดี มีเสน่ห์
12.ซื้อม้าพอนมาขี่ ดี มีเงิน (พอน อ่านว่า ปอน - สีขาว)
13.นั่งแทนที่ขุนนาง ดี มีอำนาจ
* บางโศลก ข้อ 1 กับข้อ ๒ นับรวมกันเป็น ดาบแก๊ะแงะดาบแก้แง่
นอกจากได้ความยาวต้องตามโฉลกแล้ว จะครองดาบลักษณะใด เช่นปลายบัวปลายแหลม ฯลฯ เชือกดาบต้องเป็นสีใด สะพายอย่างไร ต้องให้สัมพันธ์กับปีเกิดอีกด้วย (ใช้คำล้านนาตามความประสงค์ผู้เขียน)
เรื่องโดย คุณวิลักษณ์ ศรีป่าซาง
